Antibiyotik Nedir?

Antibiyotikler, bakteri ve mantar enfeksiyonlarına neden olan mikroorganizmaların metabolik faaliyetlerini zayıflatarak, üreme ve yaşamına son vermek için üretilen maddelerdir.

Penisilin, vankomisin, florokinolon ve sefalosporin gibi antibiyotikler bugün en çok kullanılan antibiyotiklerdendir. Bu antibiyotiklerin hepsi bakterilerin hücre çeperlerini zayıflatırlar. Bakterilerin hücre çeperleri uzun zincir moleküllerden oluşur. Antibiyotikler bu molekülleri bir arada tutan peptit bağlantılarının sentezini önlerler. Böylece hücre çeperleri zayıflar ve bakteri çatlar. Peptidoglikandan oluşan hücre çeperleri sadece bakterilerde bulunur, hayvan-insan hücre çeperinde bulunmaz. Böylece, antibiyotikler sadece bakterilere zarar verirler.

Streptomisin, eritromisin, tetrasiklin ve kloramfenikol gibi antibiyotikler ise protein sentezini önlerler. Antibiyotikler bunları bakterilerin ribozomlarına  bağlanarak yaparlar. Bakteri ribozomları insan ribozomlardan daha küçük oldukları için, bu tür antibiyotikler sadece bakterileri etkiler. Böylece bakterilerin saldırdığı canlıya zarar vermezler.

Bugün, bakteriyel hastalıklarla savaşmakta kullanılan antibiyotikler selektif yani seçicidirler. Buna karşın doğada seçici olmayan birçok antibiyotik de bulunur. Seçici antibiyotikler, işleyişleri (mekanizmaları) dolayısıyla sadece bakteri (mikrop) hücrelerine zarar veren antibiyotiklerdir.Seçici olmayan antibiyotikler ise mikroba zarar verirken, mesela, insanın vücut hücrelerine de zarar verebilirler. Aynı zamanda antibiyotiklerin yan etkileri de olabilir, bir hastalığı iyileştirirken başka sorunlara yol açabilirler.

Nasıl Kullanılmalı?

Bilinçsiz ve aşırı antibiyotik kullanımı bakterilerin, kullanılan antibiyotiğe karşı direnç kazanmasına neden olabilir. Eğer bakteriler bir antibiyotiğe karşı direnç kazanırsa, artık o antibiyotiğin o bakteriye karşı etkisi olmaz. Bu nedenle her bakteriye uygun olan antibiyotik kullanılmalıdır. Hastalığa neden olan etkenin bulunması ve bu etkene etkili olacak antibiyotiği bulmak için bir Kültür-Antibiyogram Testi denen laboratuvar testi yapılır. Bu test ile bakteri analizi yapılır ve o bakteriye duyarlı antibiyotik seçilir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

* Grip, nezle gibi virüslerin neden olduğu hastalıklara karşı etkili değillerdir.

* Ateş düşürücü ya da ağrı kesici etkileri yoktur.

* Antibiyotikler mutlaka doktor tavsiyesiyle ve reçetesine uygun olarak kullanılmalıdırlar.

* Çocuklarda antibiyotik kullanımı doktor tarafından yaş ve kilo hesaplamasına uygun doz verildiği sürece sakıncalı değildir.

* Bilinçsiz kullanılan antibiyotikler hastalığı iyileştirmemenin yanı sıra, o bakterinin o antibiyotiğe karşı direnç kazanmasına da neden olabilir.